विलोम शब्दा:
OPPOSITE WORDS IN SANSKRIT
|
|
संस्कृत शब्द: |
विलोम शब्द: |
|
a. |
सत्यम् |
असत्यम् |
|
2. |
ऋतम् |
अनृतम् |
|
3. |
दिनम् / प्रात: |
रात्रि: |
|
4. |
सुखम् |
दु:खम् |
|
5. |
मित्रम् |
शत्रु: |
|
6. |
मैत्री |
शत्रुता |
|
7. |
लाभ: |
हानि: /नष्ट: |
|
8. |
कृपण: /लुब्ध: |
दानि |
|
9. |
उदय: |
अस्त: |
|
10.
|
सरल: |
कठिनम् |
|
11.
|
हितम् |
अहितम् |
|
12.
|
पथ्यम् |
अपथ्यम् |
|
13.
|
पुण्यम् |
पापम् |
|
14.
|
शीघ्रम् |
शनै: |
|
15.
|
ज्ञानम् |
अज्ञानम् |
|
16.
|
अर्थम् |
अनर्थम् |
|
17.
|
उष्ण: |
शीतल: |
|
18.
|
सुगन्ध: |
दुर्गन्ध: |
|
19.
|
अल्प: /स्वल्पम् |
बहु: |
|
20.
|
दूरम् |
समीपम् |
|
21.
|
अस्ति |
नास्ति |
|
22.
|
धनिक: |
दरिद्र: |
|
23.
|
शुद्धम् |
अशुद्धम् |
|
24.
|
उच्चै: |
नीचै: |
|
25.
|
छाया |
आतप: |
|
26.
|
दुर्जन: / खल: |
सज्जन: /सुजन: |
|
27.
|
धर्म: |
अधर्म: |
|
28.
|
प्रकाश: |
अन्धकार: |
|
29.
|
आरम्भ:/आदि: |
अन्त्य: |
|
30.
|
अध: |
ऊर्ध्व: / उपरि |
|
31.
|
अलस: |
उद्यमशील: |
|
32.
|
जननम् |
मरणम् |
|
33.
|
विशाल: |
सङ्कुचित: /लघु: |
|
34.
|
कृश: |
स्थूल: |
|
35.
|
मधुरम् |
कटु: |
|
36.
|
जायते |
म्रियते |
|
37.
|
त्यजति |
गृह्णाति |
|
38.
|
वाम: |
दक्षिण: |
|
39.
|
श्वेत:/शुक्लम्/धवलम् |
कृष्ण: |
|
40.
|
शुभम् |
अशुभम् |
|
41.
|
सन्तुष्ट: |
असन्तुष्ट: |
|
42.
|
शिशु: |
वृद्ध: |
|
43.
|
विनयम् |
अहंकार: |
|
44.
|
मूर्ख:/मूढ: |
पण्डित: /बुध: |
|
45.
|
जय: |
पराजय: |
|
46.
|
उद्घाटयति |
पिधधाति |
|
47.
|
शक्त: |
अशक्त: |
|
48.
|
पूर्ण: |
अपूर्ण: |
|
49.
|
हसति |
रुदति |
|
50.
|
चर: |
अचर: |
|
51.
|
जङ्गम: |
स्थावर: |
|
52.
|
उत्तीर्ण: |
अनुत्तीर्ण: |
|
53.
|
रक्षक: |
भक्षक: |
|
54.
|
भीत: |
निर्भीत: |
|
55.
|
सुन्दरम् |
कुरूप: |
|
56.
|
ज्येष्ठ: |
कनिष्ठ: |
|
57.
|
श्रेष्ठ: |
कनिष्ठ: |
|
58.
|
उत्तम: |
अधम: |
|
59.
|
गच्छति |
आगच्छति |
|
60.
|
बहि: |
अन्त: |
|
61.
|
पुरत: |
पृष्ठत: |
|
62.
|
उपरि |
अध: |
|
63.
|
आशा |
निराशा |
|
64.
|
कर्तव्यम् |
अकर्तव्यम् |
|
65.
|
पूर्वम् |
अनन्तरम् |
|
66.
|
पुरा |
पश्चात् |
|
67.
|
मृदु: |
कठोर: |
|
68.
|
विमल/निर्मलम् |
कलुषितम् /मलिनम् |
|
69.
|
प्रशंसति |
निन्दति |
|
70.
|
मोह: |
निर्मोह: |
|
71.
|
वीर: /धीर: |
भीरु: |
|
72.
|
साफल्यम् |
वैफल्यम् |
|
73.
|
योग्य: |
अयोग्य: |
|
74.
|
रिक्तम् |
पूर्ण: |
|
75.
|
सौख्यम् |
असौख्यम् |
|
76.
|
प्रश्न: |
उत्तरम् |
|
77.
|
उत्साह: |
निरुत्साह: |
|
78.
|
विवेक: |
अविवेक: |
|
79.
|
बुद्धि: |
निर्बुद्धि: |
|
80.
|
दुर्बुद्धि: |
सुबुद्धि: |
|
81.
|
सामान्य: |
असामान्य: |
|
82.
|
उत्तिष्ठति |
उपविशति |
|
83.
|
स्मरति |
विस्मरति |
|
84.
|
समस्या |
समाधानम् |
|
85.
|
स्वस्थ: |
अस्वस्थ: |
|
86.
|
अङ्गीकरोति |
निराकरोति |
|
87.
|
आनन्द: /सन्तोष: |
दु:खम् |
|
88.
|
उन्मीलति |
निमीलति |
|
89.
|
सन्ध्या |
प्रात: |
|
90.
|
सम्भव: |
असम्भव: |
|
91.
|
विलम्ब: |
त्वरित:/शीघ्र: |
|
92.
|
दीर्घ: |
लघु: |
|
93.
|
कीर्ति: |
अपकीर्ति: |
|
94.
|
नूतन: |
पुरातन: |
|
95.
|
ग्राम: |
नगरम् |
|
96.
|
ददाति |
स्वीकरोति |
|
97.
|
उच्छ्वास: |
निश्वास: |
|
98.
|
महात्मा |
दुरात्मा |
|
99.
|
उन्नति: |
अवनति: |
|
100.
|
आरोहणम् |
अवरोहणम् |
|
101.
|
प्रियम् |
अप्रियम् |
|
102.
|
सुकृतम् |
दुष्कृतम् |
|
103.
|
स्थिरम् |
अस्थिरम् |
|
104.
|
गुण: |
दोष: |
|
105.
|
परोपकार: |
परपीडनम् |
|
106.
|
आर्य: |
अनार्य: |
|
107.
|
अमृतम् |
विषम् |
|
108.
|
बहव: |
विरला: |
|
109.
|
गन्ध: |
निर्गन्ध: |
|
110.
|
वर्धते |
क्षीयते |
|
111.
|
गुर्वी |
लघ्वी |
|
112.
|
शुभम् |
अशुभम् / अनिष्टम् |
|
113.
|
सञ्चयति |
व्ययति |
|
114.
|
बद्ध: |
मुक्त: |
|
115.
|
अनुकूलम् |
प्रतिकूलम् |
|
116.
|
गर्वी |
निगर्वी |
|
117.
|
दृप्त: |
अदृप्त: |
|
118.
|
पोषणम् |
शोषणम् |
